Ngân sách du lịch hiếm khi vỡ vì một khoản lớn bất ngờ. Nó vỡ vì rất nhiều khoản nhỏ mà không ai đưa vào dự toán.
Danh sách dưới đây là các khoản đó. Cộng chúng vào từ đầu thì ngân sách của bạn phản ánh đúng thực tế.
| Đặc điểm chung | nhỏ từng khoản, lớn khi cộng lại |
|---|---|
| Vì sao bị bỏ sót | không thuộc hạng mục nào rõ ràng |
| Cách xử lý | đưa vào dự toán như một hạng mục riêng |
| Ước lượng | đáng kể so với các khoản chính |
Nhóm trước khi đi
Một: giấy tờ. Phí thị thực, ảnh thẻ, dịch thuật, công chứng, chuyển phát hồ sơ. Nhân với số người trong gia đình.
Hai: y tế. Tiêm chủng, khám sức khoẻ, thuốc mang theo, bảo hiểm.
Ba: đồ dùng cho chuyến đi. Vali, phụ kiện, quần áo phù hợp khí hậu, giày, bộ chuyển đổi ổ cắm, sạc dự phòng.
Với chuyến đi xứ lạnh đầu tiên, khoản ba có thể lớn bằng cả vé máy bay nếu bạn phải sắm từ đầu. Đây là khoản gây bất ngờ nhất trong nhóm này.
Cách giảm: mượn, mua đồ cũ, hoặc mua tại nơi đến nếu ở đó rẻ hơn.
Nhóm đi lại
Bốn: đi lại tới sân bay ở Việt Nam. Với người ở tỉnh, đây có thể gồm cả vé tàu xe và một đêm khách sạn gần sân bay.
Năm: đi lại từ sân bay vào thành phố ở nơi đến, hai chiều, nhân số người. Ở một số nơi khoản này rất đáng kể.
Sáu: hành lý và các khoản mua thêm của hãng bay.
Bảy: gửi hành lý theo giờ khi trả phòng sớm mà bay muộn.
Khoản bảy nhỏ nhưng gần như luôn xuất hiện, vì giờ trả phòng và giờ bay hiếm khi khớp nhau.
Nhóm tại chỗ
Tám: thuế lưu trú. Thu theo đêm theo người, trả khi trả phòng.
Chín: phí dịch vụ ở nhà hàng. Ở một số nước, hoá đơn tự động cộng một tỷ lệ phần trăm. Đây là điều nên biết trước để không trả thêm tiền tip lên trên một khoản đã có.
Mười: nhà vệ sinh công cộng, gửi đồ, khoá tủ. Từng khoản rất nhỏ, và chính vì nhỏ nên không ai tính.
Ngoài ra còn vài khoản đáng kể tuỳ nơi:
- Phí vào cửa các điểm nhỏ không nằm trong danh sách chính của bạn nhưng bạn sẽ ghé
- Nước uống đóng chai ở nơi không uống được nước máy — với chuyến dài và gia đình, khoản này không nhỏ
- Giặt là
- Dữ liệu di động
- Quà mang về — khoản này thường bị đánh giá thấp nhất và vượt dự tính nhiều nhất
Tiền tip — khoản gây bối rối nhất
Đây là khoản mà người Việt hay lúng túng vì quy ước khác nhau rất xa giữa các nước, và làm sai theo cả hai hướng đều gây khó xử.
Ba nhóm quy ước:
Nhóm bắt buộc trên thực tế — tiền tip là một phần thu nhập của người phục vụ, và không tip bị coi là bất lịch sự.
Nhóm tuỳ tâm — tip khi hài lòng, mức nhỏ, và không tip cũng không sao.
Nhóm không có thói quen tip — ở một số nước, tip có thể bị coi là kỳ lạ hoặc thậm chí xúc phạm, vì nó hàm ý người phục vụ cần bố thí.
Điều cần làm rất đơn giản: tra quy ước của nước bạn tới trước khi đi, và đưa khoản này vào ngân sách nếu bạn tới nhóm thứ nhất — vì ở đó nó là một tỷ lệ đáng kể trên mọi hoá đơn ăn uống.
Và kiểm tra hoá đơn xem phí dịch vụ đã được cộng chưa, để không trả hai lần.
Cách đưa vào dự toán
Không cần liệt kê từng khoản. Cách thực dụng:
- Tính các khoản chính: vé, chỗ ở, ăn uống, đi lại, vé tham quan
- Cộng một hạng mục riêng cho chi phí ẩn — khoảng một phần mười tới một phần bảy các khoản chính
- Cộng riêng khoản trước khi đi, vì nó là khoản một lần và có thể lớn
- Cộng dự phòng như đã bàn ở bài về ngân sách — đây là khoản khác, đừng gộp
Điểm bốn cần nhấn: chi phí ẩn và dự phòng là hai thứ khác nhau. Chi phí ẩn là các khoản chắc chắn sẽ phát sinh; dự phòng là cho sự cố có thể không xảy ra.
Gộp hai khoản này là lỗi phổ biến, và nó dẫn tới việc tiêu hết dự phòng vào những thứ lẽ ra đã được dự tính.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao ngân sách du lịch hay vỡ?
Hiếm khi vì một khoản lớn bất ngờ, mà vì rất nhiều khoản nhỏ không được đưa vào dự toán — mỗi khoản không thuộc hạng mục nào rõ ràng nên bị bỏ qua.
Khoản trước khi đi nào gây bất ngờ nhất?
Đồ dùng cho chuyến đi. Với chuyến đi xứ lạnh đầu tiên, khoản này có thể lớn bằng cả vé máy bay nếu phải sắm từ đầu.
Tiền tip nên xử lý thế nào?
Tra quy ước của nước bạn tới trước khi đi, đưa vào ngân sách nếu tới nước mà tip là một phần thu nhập của người phục vụ, và kiểm tra hoá đơn xem phí dịch vụ đã cộng chưa.
Chi phí ẩn và dự phòng có phải một không?
Không. Chi phí ẩn là các khoản chắc chắn sẽ phát sinh; dự phòng là cho sự cố có thể không xảy ra. Gộp hai khoản là lỗi phổ biến.
