Khách Việt đi Đông Bắc Á thường mặc định rằng bay là nhanh nhất. Với các chặng trong vùng này, giả định đó thường sai.
Lý do không phải vì tàu chạy nhanh hơn máy bay, mà vì cách tính thời gian của hai phương tiện khác nhau.
| Máy bay | nhanh khi bay, nhưng nhiều thời gian chết hai đầu |
|---|---|
| Tàu cao tốc | chậm hơn khi chạy, nhưng gần như không có thời gian chết |
| Điểm hoà | thường ở cự ly vài trăm kilômét |
| Yếu tố cộng thêm | ga nằm trong trung tâm, sân bay nằm ngoài |
Phép tính từ cửa tới cửa
So sánh đúng không phải so thời gian bay với thời gian tàu chạy, mà so tổng thời gian từ chỗ bạn đang ở tới chỗ bạn muốn tới.
Với máy bay, tổng thời gian gồm:
- Di chuyển ra sân bay, thường nằm xa trung tâm
- Tới sớm để làm thủ tục và qua kiểm tra an ninh
- Thời gian bay
- Chờ lấy hành lý
- Di chuyển từ sân bay vào trung tâm thành phố đích
Phần "thời gian chết" ở hai đầu thường lớn hơn thời gian bay ở các chặng ngắn.
Với tàu cao tốc:
- Ga thường nằm ngay trong trung tâm thành phố
- Có thể tới trước giờ chạy vài phút
- Không có kiểm tra an ninh kéo dài ở phần lớn hệ thống
- Hành lý mang theo người, không phải chờ
- Xuống ga là đã ở trung tâm thành phố đích
Cộng lại, ở cự ly vài trăm kilômét, tàu thường thắng hoặc ngang, và trải nghiệm dễ chịu hơn hẳn.
Các lợi thế khác của tàu
- Đúng giờ ở mức rất cao trong các hệ thống của vùng này
- Không bị ảnh hưởng bởi thời tiết ở mức như máy bay
- Ghế rộng và đi lại được trong toa
- Nhìn được cảnh — với nhiều người đây là một phần của chuyến đi
- Không giới hạn hành lý ngặt như hàng không giá rẻ
- Tần suất cao — nhiều tuyến có chuyến vài chục phút một lần, nên lỡ chuyến không phải thảm hoạ
Điểm cuối là lợi thế bị đánh giá thấp nhất: tần suất cao làm lịch trình của bạn linh hoạt, và giảm hẳn áp lực phải tính giờ chính xác.
Khi nào bay vẫn tốt hơn
Nói cho cân bằng:
- Cự ly rất dài — vượt quá điểm hoà thì máy bay thắng rõ
- Qua biển — giữa các nước trong vùng không nối bằng đường sắt
- Vé máy bay giá rẻ đặt sớm có thể rẻ hơn tàu đáng kể, vì tàu cao tốc không rẻ
- Tới các điểm không có tuyến tàu
Điểm về giá đáng nhấn: tàu cao tốc thường đắt hơn hàng không giá rẻ nếu bạn đặt vé máy bay sớm. Nếu ngân sách là ràng buộc chính, hãy so cả hai.
Vé trọn gói cho khách nước ngoài
Đây là phần có giá trị thực tế cao nhất bài này.
Nhiều hệ thống đường sắt trong vùng có các loại vé trọn gói dành riêng cho khách nước ngoài — đi không giới hạn hoặc một số chuyến trong một số ngày, giá thấp hơn nhiều so với mua lẻ.
Bốn nguyên tắc để dùng chúng cho đúng:
Một: nhiều loại phải mua trước khi tới nước đó, hoặc mua tại chỗ nhưng giá cao hơn. Kiểm tra trước khi bay.
Hai: chỉ đáng mua nếu bạn đi nhiều. Hãy cộng giá vé lẻ cho lịch trình dự kiến rồi so. Với người chỉ đi một hai chặng, mua lẻ thường rẻ hơn.
Ba: đọc kỹ loại tàu được phép đi. Một số vé trọn gói không dùng được cho loại tàu nhanh nhất, hoặc không dùng được cho một số tuyến do công ty khác vận hành.
Bốn: có loại vé theo vùng rẻ hơn nhiều so với loại toàn quốc. Nếu lịch trình của bạn tập trung một vùng, loại theo vùng thường là lựa chọn đúng.
Điểm bốn là chỗ nhiều người mua thừa: họ mua vé toàn quốc trong khi chỉ đi trong một vùng.
Vài lưu ý thực tế khi đi tàu
- Đặt chỗ ngồi trước vào mùa cao điểm và các dịp lễ lớn — có thời điểm vé hết rất nhanh
- Hành lý lớn cần chỗ riêng — một số tuyến yêu cầu đặt chỗ để hành lý cỡ lớn
- Toa yên tĩnh có ở nhiều hệ thống; tránh nói điện thoại ở đó
- Ăn uống trên tàu được chấp nhận ở một số nước và bị coi là bất lịch sự ở nước khác — quan sát người xung quanh
- Tàu chạy rất đúng giờ — tới trước vài phút, và đứng đúng vị trí toa ghi trên sân ga
Điểm cuối là chi tiết làm khách lần đầu bối rối: sân ga có đánh dấu vị trí từng toa, và tàu dừng đúng vị trí đó. Đứng đúng chỗ thì lên tàu trong vài giây.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tàu lại nhanh hơn máy bay ở cự ly trung bình?
Vì so sánh đúng là từ cửa tới cửa. Ga nằm trong trung tâm, không cần tới sớm, không chờ hành lý — phần thời gian chết của máy bay thường lớn hơn cả thời gian bay ở chặng ngắn.
Vé trọn gói cho khách nước ngoài có luôn đáng mua không?
Không. Chỉ đáng nếu bạn đi nhiều — hãy cộng giá vé lẻ cho lịch trình dự kiến rồi so, và cân nhắc loại vé theo vùng thay vì toàn quốc.
Cần lưu ý gì về loại vé trọn gói?
Nhiều loại phải mua trước khi tới nước đó, và một số không dùng được cho loại tàu nhanh nhất hoặc cho tuyến do công ty khác vận hành.
Khi nào nên bay thay vì đi tàu?
Khi cự ly rất dài, khi phải qua biển, khi tới điểm không có tuyến tàu, hoặc khi bạn đặt được vé hàng không giá rẻ sớm — tàu cao tốc không rẻ.
