Đây là loại chuẩn bị mà người ta hay để tới cuối, và nó là loại cần nhiều thời gian nhất — vì một số mũi tiêm cần nhiều tuần để có hiệu lực, và một số cần nhiều mũi cách nhau.
Ngoài yếu tố sức khoẻ, có một khía cạnh giấy tờ mà nhiều người không biết: một số nước yêu cầu chứng nhận tiêm chủng như điều kiện nhập cảnh.
| Hai mục đích | bảo vệ sức khoẻ của bạn, và điều kiện nhập cảnh |
|---|---|
| Điểm đặc biệt | yêu cầu phụ thuộc vào nước bạn đi qua trước đó |
| Thời gian | một số mũi cần nhiều tuần mới có hiệu lực |
| Việc phải làm | gặp cơ sở y tế du lịch sớm, ít nhất một tới hai tháng |
Hai loại yêu cầu, đừng nhầm
Loại một — khuyến nghị vì sức khoẻ của bạn. Đây là các mũi mà cơ quan y tế khuyên tiêm khi tới một vùng, dựa trên rủi ro dịch bệnh ở đó. Không tiêm thì không ai chặn bạn, nhưng bạn tự chịu rủi ro.
Loại hai — bắt buộc để nhập cảnh. Đây là điều kiện pháp lý. Không có chứng nhận thì bạn không được vào, hoặc bị cách ly.
Điểm quan trọng nhất và hay bị bỏ sót: yêu cầu loại hai thường phụ thuộc vào hành trình của bạn, không chỉ vào điểm đến.
Cụ thể: nhiều nước yêu cầu chứng nhận nếu bạn đến từ hoặc đã quá cảnh qua một vùng có nguy cơ — kể cả khi bạn chỉ dừng ở sân bay vài tiếng.
Nghĩa là hai người cùng tới một nước có thể có yêu cầu khác nhau, tuỳ đường bay của họ.
Đây là lý do phải kiểm tra theo toàn bộ hành trình, không chỉ theo điểm đến — cùng nguyên tắc đã bàn ở bài về quá cảnh.
Chứng nhận tiêm chủng quốc tế
Loại giấy tờ được dùng cho mục đích này là một sổ chứng nhận theo mẫu quốc tế, do cơ sở y tế được chỉ định cấp.
Vài điều cần biết:
- Phải do cơ sở được phép cấp — không phải phòng khám nào cũng cấp được loại này
- Phải có dấu và chữ ký hợp lệ
- Có thời điểm bắt đầu hiệu lực — thường một số ngày sau khi tiêm, nên tiêm sát ngày bay là vô ích
- Mang bản gốc theo người, và giữ ảnh chụp dự phòng
- Giữ lâu dài — chứng nhận có thể có giá trị nhiều năm và dùng lại cho các chuyến sau
Mục về thời điểm hiệu lực là mục làm hỏng kế hoạch nhiều nhất: tiêm hôm nay không có nghĩa là mai bay được.
Sốt rét — không có vắc xin, phải phòng bằng cách khác
Đây là rủi ro sức khoẻ lớn nhất ở nhiều vùng châu Phi nhiệt đới, và nó cần cách tiếp cận khác vì không có mũi tiêm phổ thông để phòng.
Cơ chế lây: qua muỗi đốt, và loại muỗi truyền bệnh này hoạt động mạnh nhất từ chiều tối tới sáng sớm.
Chi tiết về thời gian hoạt động đó rất hữu ích, vì nó cho biết khi nào cần cẩn thận nhất.
Ba lớp phòng, và nên dùng cả ba:
Lớp một — tránh bị đốt. Đây là lớp hiệu quả nhất và ít tác dụng phụ nhất:
- Mặc áo dài tay và quần dài vào buổi tối
- Dùng thuốc chống muỗi có hoạt chất được khuyến nghị
- Ngủ trong màn, ưu tiên màn đã tẩm hoá chất
- Ở phòng có lưới chống muỗi hoặc điều hoà
Lớp hai — thuốc dự phòng. Có các loại thuốc uống trước, trong và sau chuyến đi. Phải hỏi bác sĩ vì lựa chọn phụ thuộc vào vùng bạn tới, tiền sử bệnh và các thuốc khác bạn đang dùng.
Điểm quan trọng: nhiều loại phải bắt đầu uống trước khi đi và tiếp tục một thời gian sau khi về. Bỏ dở phần sau là mất phần lớn tác dụng.
Lớp ba — nhận biết và xử lý sớm. Đây là lớp quan trọng nhất và ít được nói nhất.
Sốt sau khi đi vùng có sốt rét là tình huống cần đi khám ngay, kể cả khi đã về nhà nhiều tuần. Bệnh có thể khởi phát muộn.
Và điều bắt buộc phải làm: nói với bác sĩ rằng bạn vừa đi vùng nào. Bác sĩ ở Việt Nam có thể không nghĩ tới khả năng này nếu bạn không nói.
Các chuẩn bị y tế khác
- Bảo hiểm du lịch có bảo hiểm y tế và chuyển viện — bắt buộc với các vùng xa
- Tủ thuốc cá nhân: thuốc tiêu chảy, bù nước, hạ sốt, kháng sinh theo chỉ định bác sĩ, băng gạc
- Nước uống — dùng nước đóng chai hoặc đun sôi ở nơi nguồn nước không bảo đảm; cẩn thận cả với đá lạnh và rau sống rửa bằng nước máy
- Thuốc đang dùng thường xuyên — mang đủ cho cả chuyến cộng dự phòng, để trong bao bì gốc kèm đơn
- Danh sách thông tin y tế của bạn bằng tiếng Anh: nhóm máu, dị ứng, bệnh nền, thuốc đang dùng
Mục cuối rất đáng làm và mất mười phút: một tờ giấy trong ví có thể rất quan trọng nếu bạn không tự nói được.
Lịch chuẩn bị
- Hai tháng trước: gặp cơ sở y tế du lịch, mang theo lịch trình đầy đủ gồm cả điểm quá cảnh
- Sáu tuần trước: tiêm các mũi cần nhiều liều
- Bốn tuần trước: lấy chứng nhận, kiểm tra hiệu lực
- Hai tuần trước: mua bảo hiểm, chuẩn bị tủ thuốc
- Trước ngày đi: bắt đầu thuốc dự phòng nếu loại đó yêu cầu
Câu hỏi thường gặp
Yêu cầu tiêm chủng phụ thuộc vào gì?
Vào toàn bộ hành trình, không chỉ điểm đến — nhiều nước yêu cầu chứng nhận nếu bạn đến từ hoặc đã quá cảnh qua một vùng có nguy cơ.
Tiêm sát ngày bay có được không?
Không nên. Chứng nhận thường chỉ có hiệu lực một số ngày sau khi tiêm, nên tiêm sát ngày là vô ích cho mục đích nhập cảnh.
Phòng sốt rét thế nào?
Ba lớp: tránh bị đốt từ chiều tối tới sáng sớm, uống thuốc dự phòng theo chỉ định bác sĩ gồm cả phần sau khi về, và đi khám ngay nếu sốt.
Về nhà rồi bị sốt thì sao?
Đi khám ngay và nói rõ bạn vừa đi vùng nào — bệnh có thể khởi phát muộn, và bác sĩ có thể không nghĩ tới khả năng đó nếu bạn không nói.
