Khách Việt quen với đô thị châu Á — mật độ cao, mọi thứ trong bán kính đi bộ, phương tiện công cộng dày. Bắc Mỹ ngoài vài thành phố lớn thì vận hành theo một logic hoàn toàn khác.
Không biết trước điều này dẫn tới hai kiểu sai lầm: không thuê xe ở nơi bắt buộc phải có, hoặc thuê xe ở nơi nó chỉ gây phiền.
| Nguyên nhân | quy hoạch tách biệt chức năng, mật độ thấp |
|---|---|
| Hệ quả | khoảng cách giữa các nơi rất xa |
| Ngoại lệ | trung tâm một số thành phố lớn |
| Quyết định | thuê hay không thuê phụ thuộc hoàn toàn vào lịch trình |
Cơ chế quy hoạch
Phần lớn đô thị Bắc Mỹ phát triển mạnh trong thời kỳ xe hơi đã phổ biến, và quy hoạch phản ánh điều đó qua hai đặc điểm:
Một: tách biệt chức năng. Khu ở, khu mua sắm, khu làm việc nằm tách riêng thay vì trộn lẫn. Điều này khác hẳn đô thị châu Á, nơi tầng trệt là cửa hàng và tầng trên là nhà ở.
Hệ quả: từ nhà tới cửa hàng gần nhất có thể là một quãng không đi bộ được.
Hai: mật độ thấp. Nhà riêng có sân, bãi đỗ xe rộng, khoảng lùi lớn. Mật độ thấp nghĩa là mọi thứ cách xa nhau hơn.
Và mật độ thấp cũng làm phương tiện công cộng khó khả thi về kinh tế — một tuyến xe buýt phục vụ khu mật độ thấp thì ít khách trên mỗi chuyến, nên tần suất thưa, nên càng ít người dùng. Đây là một vòng phản hồi tự củng cố.
Kết quả là ở phần lớn nơi, không có xe nghĩa là rất khó xoay xở, và điều đó ảnh hưởng tới cả người dân địa phương chứ không riêng khách du lịch.
Ngoại lệ: các thành phố có hệ thống công cộng tốt
Nói cho công bằng, có những nơi hoàn toàn đi được không cần xe:
- Trung tâm các thành phố lớn lâu đời, đặc biệt ở bờ đông và một số thành phố Canada
- Các khu trung tâm có tàu điện ngầm
- Một số thành phố đã đầu tư mạnh vào giao thông công cộng trong vài thập niên gần đây
Ở những nơi này, thuê xe thường là bất lợi: phí đỗ xe rất cao, tìm chỗ đỗ mất thời gian, và giao thông trong giờ cao điểm chậm hơn tàu.
Khung quyết định: thuê hay không
Nên thuê xe nếu:
- Lịch trình gồm công viên quốc gia hoặc vùng nông thôn
- Bạn đi giữa nhiều thành phố cách nhau vài giờ lái
- Bạn ở ngoại ô để tiết kiệm tiền phòng
- Bạn đi cùng gia đình có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi
- Bạn muốn dừng ở những nơi không có tuyến công cộng
Không nên thuê nếu:
- Lịch trình chỉ ở trung tâm một hoặc hai thành phố lớn
- Bạn không thoải mái khi lái ở nước lạ
- Chỗ ở của bạn tính phí đỗ xe cao
- Bạn di chuyển giữa các thành phố bằng máy bay hoặc tàu
Phương án dung hoà rất hiệu quả: ở thành phố thì không thuê, thuê xe theo ngày chỉ cho phần lịch trình cần. Nhiều điểm cho thuê nằm ngay trong thành phố, không nhất thiết phải thuê từ sân bay.
Nếu thuê xe — những gì cần biết trước
- Giấy phép lái xe quốc tế — kiểm tra yêu cầu cụ thể; nhiều nơi cần bản dịch hoặc giấy phép quốc tế đi kèm bằng gốc
- Tuổi tối thiểu — người dưới một ngưỡng tuổi thường bị tính phụ phí đáng kể
- Bảo hiểm — đây là phần phức tạp nhất và đắt nhất; đọc kỹ mức miễn thường và những gì không được bảo hiểm
- Thẻ tín dụng đứng tên người thuê — thường bắt buộc để đặt cọc, thẻ ghi nợ có thể không được nhận
- Phí trả xe ở nơi khác — có thể rất cao nếu trả ở thành phố khác
- Trạm thu phí tự động — nhiều tuyến không có làn trả tiền mặt; hỏi hãng cho thuê về cách xử lý
Mục về bảo hiểm đáng dành thời gian: chi phí bảo hiểm có thể ngang hoặc hơn tiền thuê xe. Kiểm tra xem thẻ tín dụng của bạn có bảo hiểm thuê xe không — nhiều thẻ có, và nó có thể thay thế một phần gói của hãng.
Lái xe ở Bắc Mỹ — khác gì với Việt Nam
- Luật ưu tiên ở giao lộ bốn chiều dừng — ai tới trước đi trước; nếu tới cùng lúc thì bên phải đi trước
- Xe buýt trường học dừng thì mọi hướng phải dừng — vi phạm điều này bị phạt rất nặng
- Rẽ phải khi đèn đỏ được phép ở nhiều nơi sau khi dừng hẳn, nhưng có ngoại lệ theo biển báo
- Giới hạn tốc độ được áp dụng nghiêm
- Khoảng cách rất lớn — nhiều đoạn không có trạm xăng trong hàng trăm kilômét; đổ xăng khi còn nửa bình
- Kiểm tra tín hiệu sóng điện thoại — nhiều vùng không có sóng, tải bản đồ ngoại tuyến trước
Hai mục cuối là những mục quan trọng nhất về an toàn ở các tuyến đường dài, và chúng khác hoàn toàn với thói quen lái xe ở Việt Nam nơi mọi thứ luôn ở gần.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao Bắc Mỹ khó đi nếu không có xe?
Vì quy hoạch tách biệt khu ở, khu mua sắm và khu làm việc, cộng với mật độ thấp — nên mọi thứ cách xa nhau và phương tiện công cộng khó khả thi về kinh tế.
Khi nào không nên thuê xe?
Khi lịch trình chỉ ở trung tâm một hai thành phố lớn — ở đó phí đỗ rất cao, tìm chỗ đỗ mất thời gian, và tàu nhanh hơn xe trong giờ cao điểm.
Phương án dung hoà là gì?
Không thuê khi ở thành phố, chỉ thuê theo ngày cho phần lịch trình cần — nhiều điểm cho thuê nằm ngay trong thành phố chứ không chỉ ở sân bay.
Khoản nào hay bị tính thiếu khi thuê xe?
Bảo hiểm — chi phí có thể ngang hoặc hơn tiền thuê xe. Kiểm tra xem thẻ tín dụng của bạn có bảo hiểm thuê xe không.
